Nieuw armoedebeleid Utrecht: eigen schuld, dikke bult.

Op 7 oktober vond een ‘podiumgesprek’ plaats over armoede georganiseerd door StadsPodiumUtrecht in het ZIMIHC theater Stefanus (Braziliëdreef). Het woord ging vooral naar Heleen de Boer (GrL), Judith Tielen (VVD) en Victor Everhardt (D66).

Eigenlijk blijken GroenLinks, VVD en D66 het best met elkaar eens te zijn: wie in armoede leeft moet geholpen worden, maar die hulp is er toch vooral op gericht mensen te leren hoe ze met die armoede om moeten gaan, hoe ze verstandiger met weinig geld om kunnen gaan en zichzelf uit die armoede omhoog moeten werken.

Geen woord, ook niet van Heleen de Boer, over de groeiende ongelijkheid van inkomens ook in Nederland. Terwijl de minima er sinds 1980 steeds verder op achteruit zijn gegaan om de mensen die al goed verdienden nog beter te laten verdienen. Geen woord over de crisis en de nog steeds groeiende werkloosheid. Armoede is kennelijk ook bij GroenLinks: eigen schuld dikke bult.

Dat GroenLinks, de VVD en D66 op één lijn zitten is niet verwonderlijk omdat ze samen (met de SP) in één college zitten, een college dat bezuinigt op structurele financiële ondersteuning. Die structurele steun zou de prikkel wegnemen om de eigen situatie te verbeteren.

Dat mensen doordat je ze armer maakt eerder werk vinden of slimmer op een houtje leren bijten is een kapitalistische drogreden die duidelijk van stal wordt gehaald om op de allerarmsten te kunnen bezuinigen.

Waar het werkelijk bij het ‘nieuwe armoedebeleid’ van dit college om blijkt te gaan is de vrees dat regelingen als Woonlastenfonds, Sociale kredietverlening,  Individuele inkomenstoeslag (voor langdurige armoede) en de regeling voor ouderen onbetaalbaar worden als alle rechthebbenden daarvan gebruik van zouden maken. Daarom worden ze afgeschaft. Zoals ook de zorg grotendeels  wordt afgeschaft. Die moeten de mensen maar zelf ‘inkopen’.

Wat moet je doen zonder maandelijkse tegemoetkoming (Woonlastenfonds) in de kosten van huur? Welnu, nu dan zoek je toch een goedkopere huurwoning en dan maak je toch even flink wat kosten voor een verhuizing? Alsof goedkope huurwoningen in Utrecht nog te krijgen zijn. Met instemming van GroenLinks zijn er daar duizenden van gesloopt en vervangen door koopwoningen in het kader van De Utrechtse Opgave en Utrecht Vernieuwt.

Ook op de bijzondere bijstand wordt bezuinigd. De kosten voor rechtsbijstand worden bijvoorbeeld slechts tot 196 euro vergoed. Daarvan zou je volgens het collegevoorstel één keer per jaar kunnen procederen en dat moet voor arme mensen maar genoeg zijn. Ook medische kosten die niet worden vergoed door bezuinigende zorgverzekeraars moeten arme mensen maar zelf gaan betalen want ze worden niet meer door bijzondere bijstand vergoed.

Everhardt benadrukte dat het budget voor leniging en bestrijding van armoede niet omlaag zou gaan. Dat is echter een andere manier om te zeggen dat de kosten ervan niet verder op mogen lopen. Wat Everhardt zegt is bovendien niet waar. Voor armoedebestrijding wordt voor 2016 14,372 miljoen uitgetrokken en dat wordt teruggebracht naar 14,053 miljoen in 2019, terwijl de kosten van levensonderhoud  voortdurend toenemen en er steeds meer arme mensen bijkomen. Om het budget niet te hoeven verhogen moeten die arme mensen dus  met minder doen. Dat is het ‘nieuwe armoedebeleid’. Het college wil in 2017 ook nog de subsidie op de voedselbanken afschaffen.

In Nederland leven volgens Eurostat inmiddels 2.8 miljoen mensen in armoede. Ze kunnen hun huur en energie niet meer betalen zonder zich (verder) in de schulden te steken en ze hebben niet genoeg geld om voldoende en gezond te eten. En wat is volgens GroenLinks, D66 en de VVD de oplossing: die mensen moeten minder structurele financiële steun krijgen om te overleven want dat zou de prikkel wegnemen om er zelf wat aan te doen. En het zou de kosten van de leniging en bestrijding van armoede volgens het college onbetaalbaar maken.

De gemeente geeft 50 miljoen uit voor de ondergrondse parkeergarage onder het Jaarbeursplein, tientallen miljoenen worden er uitgegeven om de verliezen te dekken van het Muziekpaleis, tientallen miljoenen om de Tour de France naar Utrecht te halen, nog eens 50 miljoen om een lawaaiige en stinkende snelweg van de NRU te maken. De gemeente zou met gemak het bedrag dat aan bestrijding van armoede wordt uitgegeven (14,372 miljoen) kunnen verdubbelen als er minder geld uitgegeven zou worden aan prestige projecten, elitaire cultuur en aan autobereikbaarheid. Maar daar voelen in elk geval de college partijen niets voor.

Waarom is er zo weinig verzet tegen het ‘nieuwe armoedebeleid’? De nadruk die in dat beleid wordt gelegd op het initiatief dat de armen zelf moeten nemen om zich van de armoede te bevrijden en werk te vinden biedt handenvol werk aan instellingen en professionele hulpverleners die die armen daarbij moeten helpen (hulp waarvan financiële steun vaak afhankelijk worden gemaakt). Als het geld dat bij die instellingen en professionele hulpverleners terecht komt nu eens uit gegeven zou worden aan de armen zelf dan zou er niet op structurele steun aan armen bezuinigd hoeven worden.

Hoe rechtvaardig je dat 18.000 Utrechtse huishoudens (ca. 44.000 personen) in armoede leven en kinderen naar school gaan zonder ontbijt, terwijl er tientallen miljoenen worden uitgegeven aan asfalt, parkeergarages, cultuur voor de elite, professionele hulpverlening door psychologen en andere begeleiders? Dat valt niet te rechtvaardigen. Dat is waarom collegepartijen er zo op hameren dat armoede een probleem is van de armen zelf, dat armen het aan zichzelf te wijten hebben dat ze arm zijn (eigen schuld dikke bult) en dat het hun eigen verantwoordelijkheid is om zich van die armoede te bevrijden. Door zichzelf wijs te maken dat armoede de schuld van de armen zelf is, kunnen ze belastinggeld uitgeven aan wat ze veel belangrijker vinden dan armoedebestrijding zonder daarvan wakker te liggen.